Áimusundeh

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Áimusundeh

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Kove: ak áimusundeh.pdf
Sänilisto: ak sundâstem.pdf

Tiettih-uv:
Piäiváš itá nuorttân já luáštá viestârân. Koskâpeeivi tot páštá mäddin. Säämist kuittâg piäiváš ij iđe skammâääigi ollágin já vuot keessiv tot páštá iijâ čoođâ
Ovtâskâs muorâi maadâsijđost láá eenâb uávsih já toh láá suohâdeh
Kuuđhâmievtâh láá táválávt keeđgij maadâpeln já mievtâ njuáidusub sijđo čáittá máádás
Seevŋil šaddâ pyerebeht keeđgij tavesijđost
Kiđđuv muotâ suddá joteluboht maadâvieltijn
Puáhinävli ađai Tavetäsni šiärráá ain tavveen

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak áimusundeh.pdfak sundâstem.pdfns âʹlmmvuuʹd.pdfns teäʹttmõš.pdfds áimmuguovllut govva.pdfds áimmuguovllut sánit.pdf

Kuurnik

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

© Sámediggi – Samedigge -Sääʹmteʹǧǧ

ns kuuʹrniǩväʹšnn.pdf

Kuuʹrniǩ


Koškepuško

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Tiettih-uv:
Tovle iä lamâš puolâšcuheh, kost siäiluttiđ kuolijd (teikkâ piärguid) te tondiet toid ferttii kuškâdiđ vâi toh siäiluččii keesi paijeel
Puškoid kuškâdeh kiđđuv talle ko iä lah innig nuuvt puollâšeh
Koškepuško kevttii tovle ruttân. Talle ko kunâgâs haldâšij Suomâst te koškepuškoigijn puovtij mäksiđ viäru kunâgâs sundeid. Ovdâmerkkân 1550-lovvoost oovtâ sämmilij viäru lâi 60 kg koškepuško ivveest.

Videost uáiná, maht kuškâdiđ puško.
Pyevtitteijee: Sämitigge, Kuáti-proojeekt 2016

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

Koškepuško

Kåʹšǩǩnuʹǩǩeš

Goikehávga


Sarepiirak

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Raavâ: ak sarepiirak.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Ravvuu mield puávtáh rähtiđ meiddei saremuffinsijd

Amnâseh
Vuáđđu:
200 grammâ vuojâ dahje margarijni
2 dl sukkâr
2 känimane
4 dl nisujáávuh
4 tejâpastem tievâ liäibumpulver
2 tejâpastem tievâ vaniljasukkâr

Tievâdâs teikkâ paajaaš
1 litter sareh
2 dl suvrâlahcâ
1 dl sukkâr
2 känimane

Raavâ:
Vuosmužžân koolgah fiärruđ suptân timmâ margarijni/vuojâ já sukkâr. Lasseet toos känimoonijd ovtâi siämmást ko fiäruh. Siävut talle jáávuid oohtân já lasseet tááigán. Täigi lii vaalmâš já tom sáátáh njuottâđ peeldi oolâ teikkâ kákkuvuormân.
Tievâdâsâst lebbee vistig soorijd tääigi oolâ. Talle fiäru suvrâlaavcâ, sukkâr já moonijd oohtân. Leškii täsivis siävuttâs soorij oolâ. Talle puávtáh pieijâđ kááhu uuvnân. Pasa kááhu 200C asteest suulân 30 – 40 minuttid.

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak sarepiirak.pdfns sââʹrršäʹŋǧǧ.pdfds sarritgáhkku.pdf

Piärgui kuškim

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Raavâ: ak koškepiärgu.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

Raavâ: Mika Keskitalo, Vuáčču

 

Säänih:
Ertpeeli – kylki
čuárbpeeli – paisti (pakara/reisi)
čuámáttâs – lapa
sielgitekki – selkäliha
kuocâgiđ – mädäntyä
rovisältti – karkeasuola

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak koškepiärgu.pdfds goikebiergu.pdf

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Raavâ: ak ođđâmeh.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

Raavâ: Maarit-Anni Länsman Áŋŋelist.

 

Säänih:
oođâ, ođđâm – luuydin
nuurâs – konttiluu (ylin lavassa t. paistissa)
njiecâkkâs – konttiluu (alin takajalassa)
čuožžâmâs – konttiluu (ylin takajalassa)
kozzâ, koozâh – kavio, kynsi
kumppâstiđ – tehdä kumpuksia/veripalttuja
kuolgâ – karva
tarjâđ, tárjá – pystyä tekemään kuumuudesta huolimatta
čieskâđ – halkoa

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak ođđâmeh.pdfns ođđmi ǩeʹttemõš.pdf

Márfum

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Luođđimnáál tiätuvuárháh:

Raavâ: ak márfum.pdf
Sänilisto: ak márfumsäänih.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Áilu márfu -video
Kukkodâh: 2:16
Pyevtitteijee: Algâalmugij elleekovekuávdáš Skábma ja Yle Unna Junná
Fáárust: Áilu Näkkäläjärvi ja Anni Näkkäläjärvi

 

Savâstâllâmfáádáh:
Mii lii márfum?
Mast maarfijd uážžu?
Maid kalga pieijâđ märfitááigán?
Maid Áilu parga ovdil ko lasseet voorâ?
Muštâvetteđ-uv maarfij nomâttâsâid?
Maht maarfijd kalga vuoššâđ?
Mondiet Aailu mielâst määrfih láá njálgáh?

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak márfum.pdfak márfumsäänih.pdfns märfstõõllmuš.pdfds márfun.pdfds márfunsánit.pdf

Áilu márfu


Čunoikákku

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Raavâ: ak čunoikákku.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

Amnâšeh:
3 mane
2 dl sukkâr
200 g vuojâ
2,5 dl pottáákjáávuh
1 tp liäibumjáávuh
2 tp vaniljasukkâr

Puávtáh lasettiđ tááigán meiddei rusinaid.

Passeem:
Uuvnâst 175C / 1 tijme

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak čunoikákku.pdf

Čuhčâ já ton pahheem

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Videost ákku čáittá, maht kalga čuuvčá pahheeđ.
Stivrejeijee: Kirsti Länsman
Pyevtitteijee: Säämi máttááttâskuávdáš, YES-proojeekt (2008)
Fáárust: Birit-Kirsti Länsman, Hillá ja Jenna Portti.

 

Savâstâllâmfáádáh:
Mii lii čuhčá?
Kost čuhčá oro?
Maggaar čuuvžâ lii uáiniđ?
Maggaar jienâ čuuvčást lii?
Maid tot porá?
Kuás já kost olmooš táválávt uáiná čuuvčáid?
Maggaar ävkki tast lii ulmuid?

Savâstâllâmfáádáh videost:
Maid ákku toovâi čuddust?
Nabai moos ákku keevtij tolgijd?
Maid čuhčá lâi puurrâm?

Tiettih-uv:
Čuhčá lii Suomâ stuáárráámuš meccikänilodde
Kuáppil lii niŋálâs čuhčá
Čuhčá lii Koskâ-Suomâ eennâmkoddelodde
Jis kiinii ij kuldâl já lättee jiermittemeh te puáhtá ettâđ, ete “Tun kal lah ubâ čuhčá”

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

Árbi


Kárdum

Áimusundeh

Ympäristö & luontoyhteys

Kuurnik

Ympäristö & luontoyhteys

Koškepuško

Ympäristö & luontoyhteys

Sarepiirak

Ympäristö & luontoyhteys

Piärgui kuškim

Ympäristö & luontoyhteys

Kozzâmäälis já ođđâmij vuoššâm

Ympäristö & luontoyhteys

Márfum

Ympäristö & luontoyhteys

Čunoikákku

Ympäristö & luontoyhteys

Čuhčâ já ton pahheem

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Ympäristö & luontoyhteys

Kárdum

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Kuobžâ-video savâstâllâm: ak kuobžafilma.pdf
Miäcástemsäänih: ak säänih miäcástem.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Tiettih-uv:
Kárduđ uážžu tuše meridum aigijn: kiđđuv muáddi mánuppaje
Riävskákielâ rähtih suávist teikkâ poijust
Rissijn rähtih ääiđi já kaskoo páácá kevidâh, moos kiellih váárvu stälilääigist
Mánujoto, jánduräigi já šoŋŋâ vaigutteh toos, maht riävská jotá
Riävská molso ivnes iveääigi mield
Iänuduv kuávlust riävská lii tehálâš lodde já tondiet tot lii-uv Iänuduv vaakunlodde

 

Elleekove muštâl meccialmaa já kuobžâ teivâdemist já maht riävská čuávdá tile
Video pyevtitteijee: Skábma já Unna Junná Yle Sápmi

 

Savâstâllâmfáádáh videost:
Maggaar algâ ađai maht maainâs vuálgá joton?
Maht video oovdânpuáhtá persovnâid?
Maht mainâsân já persovnáid piäsá uápásmuđ čieŋâluboht ađai maggaar lii mainâs ovdânem?
Maggaar ruossâlâsvuođah puátih mainâs ovdânem mield?
Maggaar čuávdus šadda loopâst?
Ličij-uv puáhtám leđe ereslágán loppâčuávdus?
Maggaar roolih figuurijn láá?
Kii lii uáiviroolist?
Kiäh láá sijđoroolist?
Mii teikkâ kii iššeed loppâčuávdus juksâmist?

© Skabma, Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak kuobžafilma.pdfak säänih miäcástem.pdfns kaampâr da meäʹccooumaž.pdfds guovža ja meahccealmmái.pdfds bivdosánit.pdf

Rievssat ja meahccealmmái