Uággum

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Uággum

Luođđimnáál tiätuvuárháh:

Uággumsäänih: ak uággum.pdf
Kuálástemsäänih: ak kuálástem.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

Suomi – Inarinsaame
avanto – runne, rune
kaira – jieŋânááváár
mato – máátu, mááđu
onki, viehe, vapa – vuoggâ, vuogâ
sohjokauha – šuávlikukse, -kuvse
täky – septi, seepti
uistin – uuštâ, uštuu

Verbit – Veerbah
syödä (kalasta) – časkâdiđ, časkâd
saada (kala) – koddeđ, kodám
nykiä (siimasta) – nivkkeđ, nivkká
nykiä (siimaa) – nivkkođ, nivkko
kairata/porata – puuhâđ, puuvâm, pohá
onkia – uágguđ, uágum, uággu

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak kuálástem.pdfak uággum.pdfns kueʹllšeeʹllem.pdfds guollebivdosánit.pdfds oaggunsánit.pdf

Risseäiđi -video

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Risseäiđi rähtoo vuosij merkkim várás keessiv ađai talle ko láá loostah muorâin. Taan risseääiđi ceggim lii heiviittum tälvimaailmân

Videost Aanaar sämikielâg tipšopárnááh peessih ceggiđ risseääiđi, ko Mánnu Säämipárnái kulttuurkuávdáš uárnee Párnái äiđipargoh-tábáhtus Sajos šiljoost.
Pyevtitteijee: Sämitigge, Kuáti-proojeekt (2015)

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ds risseáidi.pdf

Reʹssčuâl


Nijttopargoh ađai lááju

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Infotekstâ, säänih, savâstâllâm: ak lááju.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Savâstâllâmfáádáh:
Moin vuovijn suoinijd puáhtá nijtteđ?
Kuus suoinijd pieijih kuškâđ?
Kost kuškâm suoinijd vyerkkejeh?
Mondiet suoinijd sälttejeh?
Kii porá suoinijd?

 

Suomâkielâ – Anarâškielâ
harava – hááráv
haasio – haasi
heinähanko – háŋgu
heinänteko – lááju
lato – láátu
viikate – liššá
viikatteenvarsi – liššánovdâ
suova – lyevi
niittokone – nijttemmmaašin
tahko – tákku

Verbit – Veerbah
haasioida – haasiđ, haasiim
haravoida – hárávuššâđ, hárávušám
hioa – saijeeđ, sajam
niittää – nijtteđ, niijtám
suolata – salttiđ, salttiim, sälttee
suovata – luávádiđ, luávvád
tahkota – tákkudiđ, tákkud
tehdä heinää, heinätöitä – laijiđ, laijiim, läijee

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

ak lááju.pdfns sueiʹnnčuõppmõš.pdfds ládju.pdf

Poccuuh já puásuipargoh

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Infotekstâ: ak info puásuipargoh.pdf
Puásuituálusäänih: ak_säänih_puásuituálu.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiätur

 

Videoh:
Ǩiđđpuäzz-video nuorttâlâškielân (Kiđđâpuásui)

 

Vyesimerkkim lii keessiv. Talle uccâ vuásááh uážžuh omâsteijeidis meerhâ peljijd. Poccuuh läävejeh uážžuđ noomâs ton mield maggaar kuolgâ, koorood já čuárvih tain láá.

 

Motomeh nomâttâsah ivnij mield:
kobbâ
aaibâs vielgis puásui, mast koozah-uv láá vielgâdeh
jievjâ
vielgis puásui, mast koozah sättih leđe čappâdeh
čuoivâg
vielgislágán puásui
muuzzig
sevŋiskuolgâg puásui

 

Motomeh nomâttâsah ave mield:
vyesi
eidu šoddâm poccuuvyesi
čiermih
vuálá ive puáris puásui
vuonjâl
njiŋálâs puásui nube täälvi
áldu
kuáddám njiálâs puásui
vaareeh
ores puásui nube täälvi
sarves
rävis ores puásui
spääilih
käldejum rävis ores puásui
ergi
tamâttum rävis ores puásui

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak info puásuipargoh.pdfak info puásuipargoh.pdfds info boazobarggut.pdfds sánit boazodoallu.pdfns puäʒʒtueʹjjsään.pdf

Kiđđpuäzz


Pygálys

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Materiaali sistuálu:
Infotekstâ, savâstâllâm, säänih: ak pygálys.pdf
Puásuituálu-sänilisto: ak säänih puásuituálu.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Savâstâllâmfáádáh:
Mii pygálysást tábáhtuvá?
Moi pehti puásuiulmuuh vyejetteh poccuid pygálysááiđán?
Mii lii ton uccâ ääiđi nommâ, kost puásuiulmuuh keessih jieijâs poccuid kontturân?
Maid lohhee parga kontturist?
Mondiet elleituáhtár lii fáárust pygálysást?
Láá-uv tust poccuuh?
Lah-uv lamâš pygálysást?

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak pygálys.pdfak säänih puásuituálu.pdfds bigálus.pdfds sánit boazodoallu.pdfns puäʒʒtueʹjjsään.pdf

Vyesimiärkkum

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Videost uáiná, maht čuoppâđ saanijd piälján
Pyevtitteijee: Sämitigge, Kuáti-haahâ (2015)

 

Savâstâllâmfáádáh:
Mii lii vyesi?
Mii lii vyesimiärkkum?
Maht vuosijd läävejeh miärkkuđ?
Kuás vuosijd läävejeh miärkkuđ?
Mii vyesimiärkkumist tábáhtuvá?
Mii lii peljimerkkâ?
Magarijd pitáid peeljijn läävejeh čuoppâđ ađai magareh meerhah láá?
Mon miärkánsun videost vyesi merkkâdui?
Magarijd nijbesaanijd tun huámmáših videost?

Teot (korvamerkissä) Nijbesäänih
allapäällä oovdeldmaajeeld
altahanka skivŋe
haara kyever
halki luoddistah
lovi cekki
pistel särgi
poikki rasta
pykälä pittá
päältahanka njavkke
reikä räigi
teroitettu čuvâstâh
tolppa stuálppu
vita vine
tiili tijlâ

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak ds nk su bohccomearkkat.pdfak vyesimiärkkum já peljimeerhah info.pdfak nijbesäänih.pdfds miessemearkun ja bealljemearkkat info.pdfds niibesánit.pdf

Miesi merken


Poccui piemmâm

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Sänilisto: ak piemmâm.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Savâstâllâmfáádáh
Lah-uv tun piemmâm poccuid?
Maid poccuuh poreh?
Lii-uv tust jieijâdlágán čuárvumjienâ, moin kočoh poccuid puurrâđ

 

Video pyevtitteijee: Kuáti-proojeekt, Sämitigge 2016

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak poccui piemmâm.pdfns puõcci poortummuš.pdfds bohccuid biebman.pdf

Poccui piemmâm


Puásuituálukuávlu já palgâseh

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Luođđimnáál tiätuvuárháh:
Infotekstâ: ak palgâseh.pdf
Printtii teikkâ vuorkkii tiäturân

 

Puásuituálukuávlu já palgâseh:
Puásuituálukuávlu lii laavâst meridum kuávlu, kost hárjutteh puásuituálu
Suomâst láá ohtsis 56 palgâsid já Säämist tain 13

 

Suomâ Sämikuávlu palgâseh:
Paištuodâr
Kaalduáivi
Njiävđám
Mudusjävri
Vääččir
Paččvei
Avveel
Pänituodâr
Sállevääri
Myeđhituodâr
Näkkälä
Kietâruotâs
Lappi

Käldee: http://paliskunnat.fi/py/paliskunnat/

© Sámediggi – Sämitigge – Sää´mte´ǧǧ

ak palgâseh.pdfds bálgosat.pdf

Meahccáivuolgin -video

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Luándušoddâdemvideo tast, maid taarbâš, ko vuálgá miäcán
Pyevtitteijee: Párnái elleekoveleirâ, Meccihaldâttâs (2015).
Fáárust: Iŋgá-Eliissá Ravna-Pieski, Helli Alakorva, Tiia-Káren Alakorva, Ellen-Kati Alakorva, Sárá-Márjá Keskitalo.

Savâstâllâmfáádáh:
Maid nieidah valdii fáárun ko vuolgii miäcán?
Mondiet kárttá lii tehálâš?
Kost sij aiguu čääsi väldiđ?
Maid tun váldáččih miäcán?

© Meccihaldâttâs – Meahciráđđehus – Meäʹcchalltõs

Meahccáivuolgin


Čáhcerávga -video

Uággum

Ympäristö & luontoyhteys

Risseäiđi -video

Ympäristö & luontoyhteys

Nijttopargoh ađai lááju

Ympäristö & luontoyhteys

Poccuuh já puásuipargoh

Ympäristö & luontoyhteys

Pygálys

Ympäristö & luontoyhteys

Vyesimiärkkum

Ympäristö & luontoyhteys

Poccui piemmâm

Ympäristö & luontoyhteys

Puásuituálukuávlu já palgâseh

Ympäristö & luontoyhteys

Meahccáivuolgin -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Ympäristö & luontoyhteys

Čáhcerávga -video

Nieidah vyelgih vuoijâđ Čevetjáávrán, mutâ teeivih jäävrist maidnii paldee
Pyevtitteijee: Párnái elleekovepargopääji, Párnáid elleekoveleirâ. Meccihaldâttâs (2015)
Fáárust: Tiia-Káren Alakorva, Ellen-Kati Alakorva, Helli Alakorva, Sárá-Márjá Keskitalo, Iŋgá-Eliissá Ravna-Pieski.

 

Savâstâllâmfáádáh
Mon nieidâh teivâv čääsist?
Maht čääsist vuojâdeijee nieidân kiävá?
Moin piergâsijn riddoost čokkájeijee nieidâ koččo iše riidon?
Maid nieidâ parga rissesaagijn?
Mii lii taan mainâs máttááttâs?

© Meccihaldâttâs – Meahciráđđehus – Meäʹcchalltõs

Čáhcerávga