Luđe liŋkkain iežat atnui sátnelisttuid.

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

Sátnevádjasiin sáhttá ášši muitalit vehá earáláhkai go dábálaččat ja oanehabbot maiddái. Sátnevádjasiid bokte sáhttá deattuhit dahje fuomášahttit. Čuovvovaččat muhtin eará sátnevádjasat.

Hávskes guoibmi oanida mátkki. Dalle go lea somás skihpáriin jođus, de mátkige orru oanehit.
Eai leat beaivvit badjálagaid, muhto leat maŋŋálagaid. Dán sátnevádjasa ulbmil lea jeđđet, ahte beaivvit leat vel ovddabealdege.
Guhte lea uhcán suhkan, sus leat rašes gieđat.
Guokte stuorrá eaba ovtta seahka sisa čága. Guokte njálbmástiŋgga eaba birgehala.
Njoahci dego dihkki bihkas.
Ii nu guhki ahte ii dárbbaš vanahit.
Dál gal bunci beaškkehii, gahčai dahjege ravggai daddjojuvvo dalle go olmmoš dolkkiha.

Eanet sátnevádjasiid gávdná ee. Girjjo-Gárjjo-girjjis, Jođi lea buoret go oru -girjjis, Inarinsaamen idiomisanakirja -girjjis, Suomen Lappalaiset I -girjjis.

© trad.

Sátnevádjasiiguin leat fas olbmot čilgen áššiid ja juohkán viisodaga. Dat leat sirdásan buolvvas bulvii ja daiguin lea sáhttán deattuhit áššiid dahje fuomášuhttit olbmuid. Dain leat maid čiegus duohtavuođat ja dat sáhttet leat somát, duođalaččat dahje bilkkut. Sátnevádjasiin lávejit maid áššiid govvet oanehaččat. Sátnevádjasat rávvejit mo olmmoš galgá láhttet, mo ii galgga doaibmat ja dain sáhttá áššiid dadjat veháš nuppeláhkai go dábálaš gielas. Sátnevádjasiid sáhttá geavahit rámpomii ja láitimii, veardádallamii, oahpu ja máhtu addimii. Sátnevádjasa viisodaga ja čiegus duohtavuođa fuomášeapmái dárbbaša veháš jurddašeami maid.

Iešálddes buot álbmogiin leat sátnevádjasat, sápmelaččain maiddái. Seammá sátnevájas sáhttá daddjot iešguđet guovllus veháš earáláhkai. Sáhttá leat maiddái, ahte dain lea veháš eará mearkkašupmige nuppi guovllus go nuppi guovllus. Ovdamearkka dihte sápmelaš láve dadjat jođi lea buoret go oru, muhto suopmelaš fas dadjá iežas ruoktu lea divrras dego golli. Das sáhttá oaidnit maid jurddašeami erohusaid.

Gáldut:
Gaup, Káren Elle: Girjjo-Gárjjo, Muitalusat, máidnasat, sátnevádjasat, árvádusat ja diiddat.
Jođi lea buoret go oru, doaimm. Harald Gaski – Aage Solbakk
Kuokkanen, Rauna: Čáŋa gillii!
Itkonen, T.I: Suomen lappalaiset I

© Sámediggi – Sämitigge – Sääʹmteʹǧǧ

Sátnevádjasiin sáhttá ášši muitalit vehá eará láhkai go dábálaččat ja oanehabbot maiddái. Sátnevádjasiid bokte sáhttá deattuhit dahje fuomášahttit. Čuovvovaččat muhtin ohppui ja máhttui laktáseaddji sátnevádjasat.

Gal áigi oahpaha / gal jávoheapme oahpaha dárkkuha dan, ahte áiggi mielde olmmoš oahppá.
Ii sáhte guvssiin miela oaivái leiket, muhto váivviin dárkkuha dan, ahte oahppan gáibida ollu barggu.
Maŋŋil gáhtan ii unnán veahkeha.
Gápmagahttá lea váttis goastat dárkkuha dan, ahte máhtu haga ii ábut geahččalit bargat.
Ii oktage riegát ákšu gieđas dárkkuhan dan, ahte buohkat dárbbašit hárjehallat áššiid ovdalgo ohppet.

Eanet sátnevádjasiid gávdná ee. Girjjo-Gárjjo-girjjis, Jođi lea buoret go oru -girjjis, Inarinsaamen idiomisanakirja -girjjis, Suomen Lappalaiset I -girjjis.

© trad.

Sátnevádjasiin sáhttá ášši muitalit vehá eará láhkai go dábálaččat ja oanehabbot maiddái. Sátnevádjasiid bokte sáhttá deattuhit dahje fuomášahttit. Čuovvovaččat muhtin veardádallansátnevádjasat.

Ii leat jahki jagi viellja, daddjojuvvo dalle go muitaluvvo ahte juohke jahki lea iešguđetlágan
Gohčo beatnaga ja mana ieš, daddjojuvvo máŋgii mánáide, jus mánná ii sáhte/máhte doaimmahit dan ášši, maid ledjet bivdán.
Njiellá guliid dego gáhkkor, daddjojuvvo olbmos, guhte lea garas guoli borrat.
Nieidagearregat leat čoahkkanan ovtta sadjái lávejit dadjat go ollu nieiddat leat ovtta sajis.
Njáhká gal ii huškuminge jáme, njáhká lea dakkár guolli, man galgá albmaláhkai goddit. Suomagillii lávejit dadjat, ahte mikä se pahan tappaisi.
Sáhpánjagi lea valji jahki. Daddjojuvvo daningo sáhpánjagi leat valjis buot eallit.

Eanet sátnevádjasiid gávdná ee. Girjjo-Gárjjo-girjjis, Jođi lea buoret go oru -girjjis, Inarinsaamen idiomisanakirja -girjjis, Suomen Lappalaiset I -girjjis.

© trad.

Dan ii dieđe giige
ds. Maiju Saijets

Oarri čokkii siepmaniid
vuorkái doalvvui
Dálvái borramuša vurkii
Gávnnaigo oarri daid dálvit?
– Dan ii dieđe giige.

© nk. Katri Fofonoff/ak. Heli Aikio, Raija Lehtola / ds. Maiju Saijets